** مقاله ی زیر ممکن است بسته به شرایط شما تا قسمتی در روند کاریتان منطبق باشد. 
* این مقاله با توجه به شرایط فرضی : پسر مشمول نظام وظیفه محصل دانشگاه دولتی نوشته شده است.

خب ، پس از فارغ التحصیل شدن از دانشگاه ، باید مراحل و هفت خوان آزاد سازی مدرک و گرفتن معافیت از تحصیل و مهر خروج را بگذرانید.

از دانشگاه شروع می کنیم. ابتدا به دفتر آموزش دانشگاه خود مراجعه کنید و نامه ی لغو معافیت تحصیل نظام وظیفه را بگیرید (اگر در شهری غیر از تهران تحصیل می کنید شاید بهتر باشد تعهد تحصیل رایگان را نیز بپردازید یا با روشی دیگر که در مقاله ی قبل توضیح داده شد آزاد کنید تا از سفرهای خود به تهران بکاهید). به سامانه ی نشا رفته و پس از ثبت نام ، و آپلود مدارک مورد نیاز (نامه ها ، تصویر گذرنامه ، تصاویر شناسنامه ، عکس ، پذیرش دانشگاه مقصد و ... ) با توجه به راهنمای خود سایت ، درخواست معافیت تحصیلی را ثبت کنید. روز بعد به سازمان امور دانشجویان واقع در خیابان فردوسی تهران رفته مدارکی که آپلود کردید را به همراه مدارکی که وبسایت نشا به شما معرفی کرده است با خود می برید. خروجی این مرحله یک نامه به نظام وظیفه است به این مضمون که شما را به مدت مورد نیاز از خدمت معاف کند. سپس همراه با این نامه به سازمان نظام وظیفه عمومی در خیابان سپاه تهران بروید(این مرحله حتما باید در سازمان نظام وظیفه تهران انجام شود) .

پس از ورود به سازمان نظام وظیفه عمومی ، به سالن 3 رفته پس از انتظار در نوبت به باجه ی مربوطه رفته مدارک مورد نیاز را به همراه نامه ای که از سازمان امور دانشجویان گرفتید ارایه دهید. سپس به باجه ی دیگری در همان سالن هدایت می شوید به نام امور مالی. در این قسمت نامه ای برای بانکی که شما می خواهید در آن وثیقه یا ضمانت نامه ی بانکی بگذارید صادر می شود. اگر می خواهید در بانکی غیر از بانک قوامین این وجه ضمان را قرار دهید باید نام بانک و شعبه ی بانک را بدانید تا نامه برای آن شعبه صادر شود (که بهتر است در بانکی غیر از قوامین اینکار را انجام دهید) . وثیقه ی سربازی تا به امروز که من این متن را می نویسم 15 میلیون تومان است که برای صدور ضمانتنامه ی بانکی باید 15 م تومان + 10 درصد مبلغ یعنی 1.5 میلیون تومان را در حسابی بلوکه کنید(جمعا 16.5 میلیون تومان). به این مبلغ ماهیانه سود تعلق میگیرد( مثل اینکه بانک قوامین فقط روی 15 میلیون تومان سود پرداخت میکند ولی بانکهای دیگر(حداقل بانک ملت) روی تمام 16.5 میلیون تومان ماهیانه سود پرداخت میکنند) .

خب ، پس از اینکه ضمانتنامه ی بانکی را دریافت کردید (حتما یک نسخه کپی از آن برای خود نگه دارید) باید آن را به سالن 3 ، باجه ی مالی در  اداره نظام وظیفه تهران ببرید تا پروسه را از سر بگیرید. خروجی این مرحله ، نامه ای به سازمان امور دانشجویان است . این نامه را در سامانه ی نشا آپلود کنید و به سازمان امور دانشجویان بروید.پس از تحویل این نامه ، به شما دو نامه می دهند . یکی برای اداره ی گذر نامه برای گرفتن مجوز خروج و دیگری نامه ای به دانشگاه شما برای تحویل دانشنامه ی رسمی به شما ( البته اگر هنوز تعهد آموزش رایگان را انجام ندادید یا آن را نخریده اید نامه ی تحویل دانشنامه را به شما نمی دهند.)

سپس به همراه نامه ی خروج ، به اداره ی گذرنامه بروید تا اجازه ی خروج شما از کشور صادر شود. این کار نیز حتما باید در تهران انجام شود البته می توانید پس از تحویل نامه به اداره گذرنامه از آنها بخواهید تا نامه ی خروج شما را به اداره گذرنامه ی شهر خود ارسال کنند تا ادامه ی کار را در شهر خودتان پی گیری کنید.

واضح است که با ارائه ی نامه ی دوم به دانشگاه، می توانید دانشنامه ی رسمی و باقی مدارک خود را (مانند مدارک پیشدانشگاهی و دیپلم و ریزنمرات آنها را) از دانشگاه تحویل بگیرید.

ولی باز هم این انتهای کار نیست، باید دانشنامه ی خود را در سامانه ی وزارت علوم آپلود کنید و مبلغی حدود 40 هزار تومان برای تایید آن به صورت اینترنتی بپردازید ، پس از چند روز می توانید با مراجعه به سازمان امور دانشجویان در خیابان فردوسی تهران یا با پست مدارک به این آدرس ، مدارک خود را تایید و قابل ترجمه ی رسمی کنید.